بعضى از ارباب تحقيق در توضيح و تشريح اين نورانيت و روشنگرى كه در اين حديث شريف آمده بيانى دارد كه اين روشنى و نورانيت در نتيجهء كمال ايمان و ازدياد يقين است كه دارنده‌اش را بمرحله‌اى مىرساند كه بر حقائق تمام امور حسى و عقلى مطلع ميسازد و تمام حجابها و پرده‌ها كنار ميرود و با معرفت عين اليقينى اشياء را آن طورى كه هستند و واقعيت دارند مىبيند بدون پيرايهء ترديد و شائبهء شك در نتيجه اطمينان قلب و آسايش و آرامش دل برايش بدست مىآيد و اين همان حكمت و دانش حقيقى و واقعى است كه هر كس به اين حكمت دست يابد خير كثير و نفع سرشارى نصيبش شده و به اين مرتبه اشاره كرده است امير مؤمنان عليه السّلام كه فرمود : هجم بهم العلم . . . علم و اطلاع بحقائق امور سر تا پاى وجودشان را گرفته و بروح و جان يقين رسيده‌اند و آنچه در نظر مترفون و دنيا داران سخت و دشوار است پيش آنان نرم و سهل و آسان است و آنچه كه براى جهال و نادانان وحشتناك است آنان با او انس و الفت دارند و با بدنهائى كه روحشان بستگى با عالم بالا دارد با مردم و اهل دنيا معاشرت و مصاحب دارند مقصود حضرت از ( آنچه در نظر مترفون و دنيا داران دشوار است ) كنار گذاشتن شهوات و تمايلات حيوانى و بريدن ارتباط و علاقه‌هاى دنيوى و مراقبت داشتن بسكوت و خاموشى و شب‌زنده‌دارى و تحمل گرسنگى و خوددارى از امور بىفائده و سرگرميهاى بىهدف و امثال اينها البته اين حالات براى كسى سهل و آسان است كه از زرق و برق دنيا دل كنده باشد و به طرف عالم انوار اوج گرفته و تنها با خدا مانوس و از غير او گريزان و افكارش در يك چيز متمركز باشد و پيدايش اين كمالات از اين جهت است كه قلب آدمى استعداد دارد كه جنبهء ملكوتى و وجههء حقى تمام اشياء از لوح محفوظ كه حقائق و واقعيات و حوادث تا روز قيامت در آن بدست قضا ترسيم شده در چنين قلبى جلوه‌گر شود فقط موانعى كه از اين تجلى هست حجابهائى است كه وجود دارد مانند كمبودى و نقصان در ذات و جوهر وجودى و يا كدورت و تيره‌گى كه در اثر دنبال كردن شهوات و خواسته‌هاى حيوانى متراكم شده و يا انحرافى كه در سير و سلوك رخ داده و يا اعتقادات بىپايه كه از اثر تقليد و متابعت غير منطقى و حس خوش‌بينى بى مورد بوده و يا جهل و نادانى و تشخيص ندادن آن جهت و مسيرى كه بهدف اصيل و مطلوب انسانى مىرساند و به پاره‌اى از همين حجابها و موانع اشاره شده در حديث نبوى و گفتار پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله كه فرمود لو لا انّ الشّياطين يحومون على قلوب بنى آدم لنظروا الى ملكوت السّماء . اگر شياطين انسى و جنى دل آدمى را رها ميكردند و در اطراف قلب انسان با اين ابزار و دامهاى شهوات در گردش نبودند انسان بمقام و مرحله‌اى ميرسد كه حقائق و ملكوت آسمانها در قلبش جلوه‌گر شده و همه چيز را ميديد .